نتورک مارکتينگ با ايجاد حجم قابل توجهى از تجارت جهانى بعد از گسترش اينترنت و بهعنوان شاخهاى از ( commerce-eتجارت الکترونيک) نقش غير قابل انکارى در اشتغالزايي، ايجاد فرهنگ خريد و فروش بهينه، حذف واسطهها، اهميت و افزايش حقوق مشترى - بازارياب و ايجاد تفکر تجارت جهانى داشته است. بىراهه نيست اگر گفته شود بسيارى از کسانى که در جوانى به نتورک مارکتينگ روى مىآوردند توانايى تجارت در حد جهانى با بهترين ابزار آن را مىتوانند داشته باشند و چه بسا بعد از مدتى وارد شاخههاى ديگرى از تجارت الکترونيک شوند.
دير زمانى بيش نيست که نتورک مارکتينگ ثابت کرده بازاريابى از توليد بسيار مهمتر است و هر نوع کالايى را مىتوان با بازاريابى مناسب در سطح جهان پخش کرد. افراد شاغل در نتورک مارکتينگ جهت بالا بردن سود خود، بايستى توانايىهاى مديريتي، فکرى و ذهنى خود را جهت افزايش مشتريان خود بهکار گيرد و چه بسا فردى با توانايىهاى اندک بعد از مدتى اشتغال در نتورک، در حد يک مدير کوچک و توانا مطرح شود.اما استفاده از تکنولوژى روز همواره نسبت به جا و مکان، محدوديتهايى دارد. همچنين استفاده نابهجا از اين تکنولوژى نيز مىتواند مشکلاتى ايجاد کند. شايد به همين دليل قوانين مربوط به اينترنت و تجارت الکترونيک هر چند وقت يکبار در بسيارى از کشورها به روز مىشود. نتورک مارکتينگ بهعنوان شاخهاى از تجارت الکترونيک از اين مشکلات رها نيست. دسيسههاى هرمى گرچه در بسيارى از کشورها تحت کنترل درآمدهاند، اما در ديگر کشورها در مقابله با MLMهاى سالم )multi level marketing( همچنان قربانى مىگيرد. عوامل بسيار زيادى در اين رابطه عنوان شده از قبيل اقتصاد ضعيف و يا بيمار، جمعيت بيکار زياد، نبود قوانين، عدم شناخت جامعه از تجارت جهانى و گسترش اينترنت، تجارت الکترونيک و البته نتورک مارکتينگ.به نظر مىرسد قوانين و فرهنگ عمومى جامعه دو مشخصه مهم در رشد دسيسههاى هرمى باشد به گونهاى که با تصويب و اجراى قوانين کارآمد و به روز مىتوان هميشه نهادهايى جهت نظارت بر نتورک ايجاد کرد.اين نهاد که وظيفه نظارت بر بازارهاى غير رسمى و مجازى را بر عهده دارد، در رابطه با نتورکها به دليل شباهتهاى شرکتهاى هرمى با MLMهاى سالم، احتياج به حقوقدانها و بازرسان ويژهاى دارد مخصوصا کسانى که به طراحى پلان )Plan( آگاه باشند. بايد توجه داشت هر MLM سالمى نيز نه براى يکبار که به طور دائم نياز به نظارت دارد چرا که هر نتورکى جهت بقا مجبور به ارائه Planهاى جديد کارى جهت بازاريابان و مشتريان خود مىباشد. نهاد فوق مىتواند دولتى و يا نيمه دولتى باشد در هر صورت چنانچه قوه قضائيه که طى بخشنامه اخير رياست محترم آن قوه ملزم به برخورد قاطع با شرکتهاى هرمى شده نمىتواند يک شبه و با برخورد سخت افزارى به اين ماجرا پايان دهد.
وجود نهادى مجزا از بازرسان خبره اين قوه و استفاده از کارشناسان داخلى نت ورک مارکتينگ و همچنين تجارت گوياى جهانى در اين زمينه در کنار قوانين شفاف مىتوان نقش غيرقابل انکارى در کنترل دسيسههاى هرمى داشته باشد.مشخصه مهم دوم فرهنگسازى مىباشد که شامل چندين بخش کارى مىباشد.الف- دولت: همانگونه که مطرح شد و تجربه جهانى ثابت کرد، علاوه بر قانونگذاري، نهادينه کردن قانون مهمترين وظيفه دولت مىباشد. در قانون فعلى ايران گرچه راه براى حمايت از MLM سالم و برخورد با شرکتهاى هرمى (دسيسههاى هرمي) وجود دارد ولى کامل نبودن آن مشکلاتى را به وجود آورده است. کارشناسان نبود دستورالعمل واحد از جانب دادستانى را از مهمترين مشکلات مىدانند که باعث شده قضات ديدگاههاى متفاوتى در اين زمينه داشته باشند به طورى که بار زيادى نيز در قوهقضائيه به وجود مىآيد و هزينههاى آن نه تنها متوجه سيستم قضايى که کل کشور مىشود. در اين زمينه به نظر مىرسد ابتدا دستورالعمل واحد و مشخصى از طرف سيستم قضايى با جزئيات در اختيار قضات قرار بگيرد. در مرحله دوم چنانچه در بسيارى از کشورها مرسوم است نهادى مخصوص با کارشناسان مجرب تشکيل شود. و وظيفه نظارت بر پديده نتورک مارکتينگ را برعهده بگيرد. چرا که به علت پويايى اين تجارت هر روزه شاهد به وجود آمدن و رشد کارى Plan(هاى جديد) نتورکهاى داخلى و جهانى خواهيم بود. اين نهاد يا کميسيون مىتواند نهادى براى اقامه دعوى از نتورکها بوده يا به شکايات مشتريان از نتورکها رسيدگى کند. همچنين تاييد نتورکهاى سالم MLM (کالاگردان) مىتواند نقش مهمى در راهنمايى مردم از جانب کميسيون فوق باشد. شايد پرسيده شود چرا بايستى چنين هزينهاى را جهت اين کار صرف کرد؟
مشخصا اشتغالزايى بسيار بالاى نتورک مارکتينگ با سرمايهگذارى بسيار اندک، ارزآورى بالاى نتورکهاى داخلى براى کشور، رشد اقتصادي، آشنايى يا تجارت روز جهان که مىتواند دريچهاى براى ساير شاخههاى commerce-e باشد و البته بستر مناسب صادرات کالا از اين طريق مخصوصا کالاى انحصارى ايرانى از قبيل صنايع دستى همچون سفال، گليم و فروش و تابلو فرش، و حتى محصولات مصرفى که در خارج کشور قيمت بالايى نيز دارد، شود. اين کميسيون با تحت کنترل در آوردن دسيسههاى هرمى نيز نقش موثرى در حفظ حقوق شهروندى و ايجاد امنيت ملي، اجتماعى و فردى خواهد داشت. ب- رسانهها: نقش غيرقابل انکار رسانهها در فرهنگسازى به حدى مىباشد که بخش قابل توجهى از هزينههاى موسسات دولتى و خصوصى و فعال در اين زمينه صرف مىشود. با توجه به رابطه مستقيم رشد اينترنت با رشد بازاريابى شبکهاي، وجود سايتهاى علمى و آموزشى مىتواند براى مشتريان خريد کالا يا خدمات، مکان مناسبى براى جمعآورى اطلاعات باشد. از طرفى مطبوعات و رسانههاى تصويرى مىتوانند تفکر مناسبى را براى خانوادهها در رابطه با نتورک و ابعاد بالاتر آن يعنى تمامى شاخههاى تجارت الکترونيک به وجود آورند. وضعيت ايران در اين مورد به هيچوجه مطلوب نيست. بسيارى از خانوادهها نتورک را با دسيسه هرمى يکى مىدانند و يا حتى به جز کارتهاى ATM بانکى (يا همان عابربانک) هيچگونه اطلاعى از تجارت الکترونيک، بانکدارى الکترونيک، دولت الکترونيک و امنيت الکترونيک ندارند! اما مشکل اصلى بسيارى از رسانهها مىتواند تعجب ديگرى را به وجود آورد. چرا که حتى رسانهها نيز اطلاعات کافى در اين زمينه ندارند پس چگونه مىتوانند نقش روشنگرى براى مردم ايفا کنند؟ فقر اطلاعاتى البته در اين زمينه در حال برطرف شدن است. جمعيت بالاى جوان و تحصيلکرده ايرانى به سرعت در حال فراگيرى اطلاعات و تکنولوژى روز هست. بسيارى از اين جوانان اصحاب قلم و فکر مىباشند که در حال کار بر روى شاخههاى مختلف تجارت الکترونيک مىباشند. افزايش مطبوعات و سايتهاى تخصصى نمود بارز اين مورد است. خوشبختانه هم اينک حتى آنها که آگاهى کاملى در اين زمينه ندارند در حال صحبت در مورد دولت الکترونيک و يا بانکدارى الکترونيک مىباشند. توجه به تمامى شاخههاى تجارت الکترونيک و تلاش نرم افزارانه ايران مىتواند نقش قابل توجه اقتصادى در اين زمينه به ارمغان آورد. پ -LM Mهاى سالم: در بسيارى از کشورها، MLMها خود يا اتحاديه دارند و يا زير نظر يک انجمن غير دولتى کار مىکنند از طرفى اتحاديهها به سرعت در حال جهانى شدن مىباشند چرا که هم مىتوانند از تجربيات و توانايىهاى ديگر کشورها استفاده کنند و هم نوع اين تجارت چنين چيزى را مىطلبد. به عنوان مثال انجمن فروش مستقيم که حدود 11 کشور را شامل مىشود و هندوستان آخرين کشور عضو آن است. انجمنهاى فوق به علت قوانين داخلى اولا به راحتى نقش سرپرستى MLMها و شبکههاى بازاريابى زنجيرهاى را بر عهده مىگيرند و دوم آنکه با ايجاد نشريات الکترونيکى و غير الکترونيکي، در آگاهى مخاطبان خاص خود اثر مىگذارند. حمايت از حقوق مشتريان و بازاريابان و جلوگيرى از نفوذ دسيسههاى هرمى از ديگر فعاليتهاى انجمنهاى فوق مىتواند باشد. در واقع بزرگترين دشمن MLMهاى کالاگردان، دسيسههاى هرمى مىباشند که به علت شباهت، نه تنها مشتريان MLM را جذب مىکند بلکه باعث بدبينى مردم ناآگاه نسبت به نتورک مارکتينگ نيز مىشود. ت - نقش موسسات خصوصى و دولتي: ايجاد دولت الکترونيک نياز به بستر مناسب سختافزارى و نرمافزارى دارد. پرورش نيروى کار مناسب و متناسب و رشد مجموعه فوق مىتواند نقش تاثيرگذارى در بانکدارى و تجارت الکترونيک و تمامى شاخهها و زير شاخههاى آن ايفا کند.بالا بردن امنيت در سايتها، افزايش ضريب نفوذ اينترنت، افزايش پهناى باند و دسترسى عمومى به اينترنت پرسرعت، افزايش رشتههاى دانشگاهى مرتبط، خدماترسانى با استاندارد بالا از طريق پست، بسترسازى جهت استفاده از کارتهاى اعتبارى بينالمللى مىتواند کمک موثرى در ساخت و گسترش اين امر داشته باشد.در پايان، ذکر اين نکته که مطالعه بخشنامه اخير رياست محترم قوه قضائيه از جانب سيستم قضايى و برخورد قاطع و البته موثر همانگونه که ايشان فرمودهاند بايستى مورد توجه قرار گيرد. دسيسههاى هرمى پيامدهاى زيانبارى براى جامعه جوان کشور ايجاد کرده است که جز اخلال اقتصادي، تبعات اجتماعى زيادى به همراه دارد. با بازداشت جوان 20 ساله به عنوان اخلالگر اقتصادي، هرگز نمىتوان در مبارزه با دسيسههاى هرمى پيروز شد و تنها جوانان مستعد ولى ناآگاه خود را تباه کردهايم. پيشرفت سريع دنياى مجازي، نظارت پويايى را مىطلبد که جز اهل فن و علم، از آن عاجزند. خوشبختانه در چند ساله اخير شاهد ازدياد قضات بسيار آگاه و کارشناس در رابطه با موضوعات موفق بودهايم.
بهعنوان شاخهاى از ( commerce-eتجارت الکترونيک) نقش غير قابل انکارى در اشتغالزايي، ايجاد فرهنگ خريد و فروش بهينه، حذف واسطهها، اهميت و افزايش حقوق مشترى - بازارياب و ايجاد تفکر تجارت جهانى داشته است. بىراهه نيست اگر گفته شود بسيارى از کسانى که در جوانى به نتورک مارکتينگ روى مىآوردند توانايى تجارت در حد جهانى با بهترين ابزار آن را مىتوانند داشته باشند و چه بسا بعد از مدتى وارد شاخههاى ديگرى از تجارت الکترونيک شوند.